«Έχουμε εντολή ν’ ανατρέψουμε τον Μακάριο».Πώς κατελήφθη το Αρχηγείο Αστυνομίας στο Πραξικόπημα

ΑΡΧΗΓΕΙΟΤΟ Αρχηγείο Αστυνομίας και το Γενικό Επιτελείο Εθνικής Φρουράς συστεγάζονταν το 1974, όπως και σήμερα. Στο Αρχηγείο Αστυνομίας υπήρχαν όλες οι σοβαρές Υπηρεσίες του Σώματος και, λογικά, έπρεπε η ασφάλειά του να είναι αυξημένη, Κάτι που επέβαλλε και η γειτνίασή του προς το ΓΕΕΦ. Παρόλα αυτά, τα μέτρα ασφάλειας του Αρχηγείου κάθε άλλο παρά αυξημένα ήταν. Δεν υπήρχαν απλώς «τρύπες», αλλά ήταν ξέφραγο αμπέλι. Η ασφάλειά του μπορούσε να χαρακτηριστεί από ανεπαρκής μέχρι ανύπαρκτη.

ΙΣΩΣ το ότι το Αρχηγείο ήταν πολύ κοντά στο στρατόπεδο του «Εφεδρικού Σώματος» – του καλά συγκροτημένου με στρατιωτική δομή τμήματος των 350 αντρών της επικουρικής Αστυνομίας – να θεωρείτο από τους «επιτελείς» του Μακαρίου εχέγγυο ασφαλείας, όμως αυτό δεν απηχούσε την πραγματικότητα. Και την κρίσιμη ώρα το Αρχηγείο, με την ανυπαρξία στην κυριολεξία φρουράς, περιήλθε υπό τον έλεγχο του στρατού, χωρίς να ριχτεί έστω και μια σφαίρα!

ΤΑ γραφεία του ΓΕΕΦ ήσαν στον πρώτο όροφο της νότιας πτέρυγας του Αρχηγείου, ενώ στον δεύτερο ήσαν οι διοικήσεις Καταδρομών, Ναυτικού και Αεροπορίας. Διοικητής Καταδρομών ο συνταγματάρχης Κωνσταντίνος Κομπόκης, Ναυτικού ο αντιπλοίαρχος Γεώργιος Παπαγιάννης και Αεροπορίας ο σμήναρχος Καραστατήρας. Η κατάληψη του Αρχηγείου είχε ανατεθεί στην Ναυτική Διοίκηση Κύπρου, ο διοικητής της οποίας βρισκόταν στο ΓΕΕΦ από τις 6.30 το πρωί της Δευτέρας 15ης Ιουλίου.

«Όλα θα εξελιχθούν ομαλά»

ΦΤΑΝΟΝΤΑΣ στο ΓΕΕΦ, ο Παπαγιάννης κατέβηκε, όπως συνήθιζε, στον πρώτο όροφο, όπου είδε τον επιτελάρχη Γιαννακοδήμο, ο οποίος και τον διαβεβαίωσε ότι «όλα θα εξελιχθούν ομαλά, σύμφωνα με το σχεδιασμό που έγινε». Του επιβεβαίωσε επίσης την ώρα έναρξης του Πραξικοπήματος, που ήταν η 8.15 π.μ.  Στο Επιτελείο βρίσκονταν, μεταξύ άλλων, την ώρα εκείνη, και ο Κομπόκης, ο υποδιοικητής τεθωρακισμένων αντισυνταγματάρχηςΛαμπρινός και ο υποδιοικητής της ΕΛΔΥΚ Κώστας Παπαγιάννης. Όλοι είχαν συντονίσει τα ρολόγια τους και περίμεναν την ώρα έναρξης. Απουσίαζε ο επικεφαλής του Πραξικοπήματος, ταξίαρχος  Μιχάλης Γιωργίτσης, ο οποίος βρισκόταν σκόπιμα στο στρατόπεδο της ΕΛΔΥΚ για να μην κινήσει υποψίες η έγκαιρη παρουσία του στο ΓΕΕΦ, Έφθασε στο Επιτελείο πέντε μόνο λεπτά πριν από την έναρξη του πραξικοπήματος. ΑΞΙΟ σημειώσεως, είναι το ότι ο Διοικητής Αεροπορίας δεν ήταν μυημένος στο Πραξικόπημα. Έτσι, στις 8.00, ο Παπαγιάννης κάλεσε στο γραφείο του τον Καταστατήρα και τον ενημέρωσε. Του διαβίβασε επίσης διαταγή του Γιωργίτση, να μεταβεί αμέσως στο αεροδρόμιο Λευκωσίας με μια ένοπλη ομάδα και να θέσει υπό τον έλεγχό του τον πύργο ελέγχου. Το αεροδρόμιο θα το καταλάμβανε λόχος της ΕΛΔΥΚ. Ο Καραστατήρας έφυγε αμέσως για την αποστολή του.

ΣΤΙΣ 08.10, ο Παπαγιάννης συγκέντρωσε στο γραφείο  του το  προσωπικό της Διοίκησης Ναυτικού και τους ανακοίνωσε ότι «με εντολή του ΓΕΕΘΑ θα ανατρέψουμε τον Μακάριο». Διέταξε όλους να παραλάβουν τον οπλισμό τους και πυρομαχικά, ενώ απαγόρευσε την έξοδό τους από τα γραφεία, καθώς και τηλεφωνήματα σε οποιονδήποτε.

ΤΟ σχέδιο μπαίνει σε εφαρμογή

ΣΤΙΣ 08.15 ακριβώς, οι ομάδες του επιτελείου Παπαγιάννη αφόπλισαν πρώτα τους δύο ένοπλους εφεδρικούς που βρίσκονταν στο κτίριο αιφνιδιάζοντας τους, πριν ή χρησιμοποιήσουν τα καλάσνικωφ που είχαν και τους έθεσαν υπό περιορισμό σε ένα από τα γραφεία της Διοίκησης Ναυτικού. Ταυτόχρονα, τα μέλη των ομάδων εισέβαλαν στα γραφεία της Αστυνομίας και στο θάλαμο επικοινωνιών της, στην βόρεια πλευρά του Αρχηγείου. Εκεί, υπό την απειλή των όπλων συνέλαβαν όλους τους εκεί ευρισκομένους, οι οποίοι και δεν πρόβαλαν αντίσταση. Επίσης, δύο ναύτες ανέβηκαν στην ταράτσα του κτιρίου και απενεργοποίησαν την εκεί ευρισκομένη σειρήνα.

Ο ΙΔΙΟΣ ο Παπαγιάννης, με τη βοήθεια δύο υπαξιωματικών, έθεσε «εκτός» τις ραδιοεπικοινωνίες της Αστυνομίας  και οδήγησαν όλους τους αξιωματικούς της Δύναμης στο 1ο Ε.Γ. του ΓΕΕΦ, όπου και τους έθεσαν υπό περιορισμό. Το ίδιο έκαναν και με τους αστυνομικούς που βρίσκονταν στον χώρο της καντίνας, και το γυναικείο προσωπικό, τους οποίους συγκέντρωσαν σε γραφείο της Διεύθυνσης Επικοινωνιών του ΓΕΕΦ. Από όλους ζητήθηκε να παραδώσουν τυχόν φορητό οπλισμό που κρατούσαν, όμως ήταν όλοι άοπλοι. Η επιχείρηση αυτή και ο περιορισμός όλων στους χώρους που είχαν από πριν επιλεγεί, είχε γίνει χωρίς το παραμικρό απρόοπτο, Μόνο ένας υπαστυνόμος στον θάλαμο ραδιοεπικοινωνιών έκανε κίνηση να αντισταθεί, όμως εξουδετερώθηκε και ακολούθησε τους υπόλοιπους, αφού του πήραν το περίστροφο.

Η μάχη του «Εφεδρικού»

ΣΤΟ ισόγειο του Αρχηγείου και στον πρώτο όροφο, όπου την εκκαθάριση είχαν αναλάβει ένοπλοι υπό την εποπτεία αξιωματικού του 2ου Ε.Γ. του ΓΕΕΦ, είχαν πέσει μερικοί πυροβολισμοί, ευτυχώς χωρίς θύματα. Οι πυροβολισμοί ακούστηκαν και στο διπλανό στρατόπεδο του «Εφεδρικού», όπου κηρύχτηκε αμέσως συναγερμός. Οι κινηματίες στο Αρχηγείο ακροβολίστηκαν τότε στα παράθυρα του κτιρίου, προκειμένου να αποκρούσουν τυχόν επίθεση. Τίποτε, όμως, δεν έγινε. Στα επόμενα λεπτά είχαν καταφθάσει  δύο λόχοι της 31ης Μοίρας Καταδρομών για την ασφάλεια του ΓΕΕΦ, όπως προβλεπόταν από τα σχέδια των πραξικοπηματιών, και επετέθησαν στο στρατόπεδο του «Εφεδρικού. Άρχισε τότε σφοδρή μάχη. Ταυτόχρονα, οι Εφεδρικοί έβαλαν με πολυβόλα στα παράθυρα του ΓΕΕΦ, όπου και τα γραφεία ρου Επιτελείου. Από τα πυρά κινδύνεψε και ο Παπαγιάννης, όταν πήγε στο χώρο της καντίνας όπου ήταν συγκεντρωμένοι οι αστυνομικοί και μια ριπή πολυβόλου πέρασε πάνω από το κεφάλι του. Οι σφαίρες καρφώθηκαν στον απέναντι τοίχο, ενώ ο ίδιος καλύφθηκε πίσω από μια κολόνα.

ΣΤΟ μεταξύ, στην περιοχή η μάχη συνεχιζόταν, με θύματα και από τις δυο πλευρές. Αυτό κράτησε κάποιαν ώρα, οπότε οι Εφεδρικοί σήκωσαν άσπρη σημαία και παραδόθηκαν, αφού οι αξιωματικοί τους διείδαν ότι εξέλιπε κάθε προσπάθεια περαιτέρω άμυνας. Έτσι η περιοχή του Αρχηγείου Αστυνομίας, του «Εφεδρικού» και του ΡΙΚ βρίσκονταν πια υπό τον έλεγχο των πραξικοπηματικών, οπότε – λίγο πριν τις δέκα – βγήκε στον αέρα και το πρώτο ραδιοφωνικό διάγγελμα της Εθνικής Φρουράς, (όπως το είχαν συντάξει από το Ελληνικό Γενικό Επιτελείο Εθνικής Αμύνης-ΓΕΕΘΑ) ,που έλεγε ότι «ο Μακάριος είναι νεκρός» και ότι «τη ανάληψη της διακυβέρνησης της Κύπρου ανέλαβε η Εθνική Φρουρά».

(Αρχείο Νίκου Παπαναστασίου-απόσπασμα)

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

w

Σύνδεση με %s